Zeg ‘ns AAA

In de jaren zestig en zeventig staat de traditionele rolverdeling binnen het gezin al onder vuur, maar ook in de jaren tachtig is dit nog duidelijk merkbaar. Ook in een amusementsprogramma als ‘ Zeg ‘ns AAA’ is dit duidelijk terug te zien. De werkster, Mien Dobbelsteen, is te zien als vertegenwoordigster van de traditionele normen en waarden. In de allereerste aflevering komt dit al naar voren als alleenstaande moeder en dokter Lydie van der Ploeg een BOM-baby helpt ter wereld te komen.

Mien Dobbelsteen kan zich niet voorstellen dat moeders bewust ongehuwd blijven, en hoe je aan een kind komt zonder man is haar een raadsel. En dat de man ermee in zou hebben gestemd om niks met het kind te maken te hebben gaat er al helemaal niet in. Bewust ongehuwde moeders waren niet zo heel nieuw in de jaren tachtig, maar deze aflevering laat wel zien dat lang niet iedereen het heel normaal vindt dat je alleen je kinderen opvoedt. Mien zegt het ‘onnatuurlijk’ te vinden, dit tot ongenoegen van Lydie van der Ploeg. Dit is een voorbeeld van het taboe-doorbrekende karakter van de serie.

De vrouwelijke arts wordt ook nog niet door iedereen normaal gevonden. In de eerste aflevering zeggen wat oudere mannen in de wachtkamer dat voor een griepje een vrouwelijke arts bezoeken wel prima is, maar dat je met een ‘zakbreuk’ niet zo snel door een vrouw geholpen wilt worden. Verder word er in de wachtkamer over actuele thema’s gesproken zoals olielozingen in de Noordzee.

Wat vrij nieuw is in de jaren tachtig is dat er openlijk over seks wordt gesproken. Weliswaar een beetje giechelig, maar de dokter heeft een vriend en voor iedereen is duidelijk dat ze seks hebben, maar niet getrouwd zijn. In die zin is het programma dus taboedoorbrekend. Wat heel sterk naar voren komt is de overlegcultuur met de kinderen. In de jaren zestig was de rolverdeling binnen het gezin nog erg traditioneel, maar bij ‘Zeg ‘ns AAA’ zie je dat dit aan het veranderen is. De vriend van de moeder die bij de voornaam wordt genoemd, en de vriendschappelijke manier waarop de moeder met de kinderen omgaat.

Dochter Nancy is een Dolle Mina, die zich behalve het lot van vrouwen ook het lot van dieren aantrekt. Zo gaat zij in aflevering vijf naar een demonstratie tegen slachtpaarden in Rotterdam, met een bord ‘Stop de wreedheid’. Het feit dat zij daarna met een van de paarden thuiskomt is wellicht iets minder realistisch. Hoewel Nancy zeer betrokken is bij de maatschappij, is daar bij zoon Gert Jan niet veel van te merken. Hij is een typische student medicijnen die bij het korps in Leiden zit.

In de jaren zeventig en tachtig is het populair om als vrouw heel stoer en geemancipeerd te zijn. Zo zit Nancy in aflevering vijf zelf een bord te timmeren, draagt ze een tuinbroek en wijst ze Mien Dobbelsteen de huishoudster op het feit dat het belangrijk is om als vrouw ook verder te studeren. De traditionele Mien vindt werkster juist een belangrijk beroep.

Wat verder opvalt is de moderne rol die de vriend van dokter Lydie speelt, die zelf chirurg is. Hij biedt aan te koken en staat erop dat de kinderen hem bij zijn voornaam noemen. Wat daarmee in contrast staat is dat de huishoudster Mien wel met ‘mevrouw’ en haar achternaam wordt aangesproken, ook door de dokter en haar kinderen. Dat ´mevrouw´ geeft aan dat er respect was voor lagere sociale klassen, de familie Van der Ploeg kijkt niet neer op de werkster.

Spin-off

‘Zeg ‘ns AAA’ is een van de langstlopende komedieseries op de Nederlandse televisie geweest. In totaal heeft de VARA 212 afleveringen op tv vertoont. De serie heeft in 1984 ook een Gouden Televizier-ring gewonnen voor het beste Nederlandse programma op de televisie in dat jaar.

Door het succes van het programma is er ook een toneelstuk van gemaakt. Dit was in de Nederlandse theaters te zien van september 2003 tot december 2004. Ook dit toneelstuk was een succes. Zoals vaak in Nederland worden successen uitgemolken, vandaar dat eind 2007 of begin 2008 een nieuw toneelstuk zal verschijnen die gebaseerd is op de televisieserie. Het toneelstuk zal de naam ‘Zeg ‘ns AAA- Met de assistentie van….’ krijgen.

De serie Oppassen!!! van de VARA was een spin-off van ‘Zeg ‘ns AAA’. Ook deze serie was zeer succesvol. Het was de langstlopende serie van Nederland, met meer afleveringen dan ‘Zeg ‘ns AAA’. De serie was op tv te zien van 1991 tot 2003. De twee series lijken vrij veel op elkaar, omdat in beide bijvoorbeeld sterke zelfstandige vrouwen voorkomen.

Pension Hommeles

‘Zeg ´ns AAA’ was niet de eerste televisieserie. Pension Hommeles werd namelijk al in de jaren vijftig uitgezonden. De zestien afleveringen waren te zien bij de VARA van 1 oktober 1957 tot 5 april 1959. Als de VARA geen zendtijd had, zond de VPRO de programma´s uit. Deze serie ging over een pension waar van alles aan de hand is met de bewoners. Ook toen al vond de VARA dat het belangrijk was om zaken uit de actualiteit en de maatschappij te laten zien. Annie M.G. Schmidt schreef de teksten en zei: ‘lachen mag van god’. In die jaren was dat niet de gebruikelijke manier om naar het leven te kijken. In die tijd was het een van de best bekeken programma’s. Opvallend dat er in de serie liedjes worden gezongen, zoals: ‘Ik zou je in een doosje willen doen.’ Nu zou dat ondenkbaar zijn, en in de tijd van ‘Zeg ‘ns AAA’ was dat al uit de mode.

In de jaren ’50 was ‘Pension Hommeles’ weliswaar een groot succes voor de televisie, maar de meeste Nederlanders luisterden toen naar de radio. Daar was al in het begin van de jaren ’50 het programma ‘De familie Doorsnee’, geschreven door Annie M.G. Schmidt, te beluisteren. Van 1952 tot 1958 konden luisteraars wekelijks horen wat de familie Doorsnee bezighield. Sommige mensen dachten de de familie echt bestond. De familie Doorsnee was een typisch Nederlands gezin. Vader heeft een eigen winkeltje en moeder doet met de werkster het huishouden. Twee kinderen wonen nog thuis, een derde kind is getrouwd en naar Canada geemigreerd. De emigratie naar Canada was in die tijd actueel, veel Nederlanders emigreerden naar Canada in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Ook toen probeerde de VARA al maatschappelijke onderwerpen en taboes aan de orde te stellen. De schrijnende woningnood is bijvoorbeeld herhaaldelijk onderwerp van gesprek .

Het succes van ‘Zeg ‘ns AAA’ blijkt ook aan het uitbrengen van de serie in Spanje onder de naam ‘On li fa mal’ en ‘Diga 33’. De serie wordt nagesynchroniseerd uitgezonden. In Duitsland hebben ze het anders gedaan. Daar hebben ze met een eigen cast de serie nagemaakt. Hier heet deze ‘Sag mal Aah’. In totaal zijn hier 40 afleveringen van gemaakt. Ook Engeland heeft de serie in zijn oorspronkelijke staat uitgezonden onder de titel ‘Say Ah’. Hij is Nederlands gesproken en Engels ondertiteld. Ook Nieuw-Zeeland heeft de serie op deze manier uitgezonden.

In 2005 verscheen op het internet het bericht dat ‘Zeg ‘ns AAA’ ook als film zou worden uitgebracht. De bedenker van de succesvolle serie, Chiem van Houweningen, had het script toen nagenoeg af.

Rolverdeling:

Dr. Lydie van der Ploeg Sjoukje Hooymaayer

Nancy van der Ploeg Renée Soutendijk

Gert Jan van der Ploeg Hans Cornelissen

Mien Dobbelsteen Carry Tefsen

Hans Lansberg Manfred de Graaf

Dobbelsteen John Leddy

Dokter Lydie van der Ploeg heeft een praktijk aan huis en woont met haar twee kinderen Nancy en Gert Jan, de vader is overleden. Iedere dag komt werkster Mien Dobbelsteen. Hans Lansberg is de vriend van Lydie.

Regie: Nico Knapper

Productie: Hanneke Kock

Scenario: Alexander Pola, Chiem van Houweninge

Interview met woordvoerder van de VARA, René ’t Sas

Was ‘Zeg ‘ns AAA’ spraakmakend?

“Zeg ‘ns AAA was een programma dat in die tijd spraakmakend was. Er werden onderwerpen aangesneden die in de tijd van uitzending actueel waren en in de maatschappij leefden. Precieze herinneringen van de onderwerpen die in die tijd speelden en geacteerd werden weet ik niet zo een, twee drie. Het is natuurlijk al een fenomeen vanwege de grote populariteit van de serie. Uiteindelijk is Zeg ´ns AAA een van de langstlopende series van de Nederlandse televisie geweest. Er is nooit commotie of ophef geweest over de serie, voorzover ik mij kan herinneren. In die zin was het dus niet ‘spraakmakend.”

Was ‘Zeg ‘ns AAA’ een typisch VARA programma?

“De VARA heeft altijd, en zal altijd proberen programma’s te maken met een link naar de actualiteit. Ook is het voor de VARA belangrijk om onderwerpen aan te snijden die in de maatschappij leven. Een goed voorbeeld daarvan is de serie ‘Shouf Shouf, de serie’. Hierin stellend de acteurs de integratie centraal. In Nederland is dat op dit moment een ‘big issue’. Ook ‘Kinderen geen bezwaar’ is een goed voorbeeld. In de serie zie je bijvoorbeeld dat de man en de vrouw elkaar hebben ontmoet via een contact advertentie. Ook het feit dat de vrouw werkt en de man huisvader is, is hedendaags fenomeen. Bij ‘Zeg ‘ns AAA’ heb je ook dergelijke voorbeelden. Zoals de gesprekken over seks, de vrouw die werkt en ook nog eens arts is. Het was allemaal nog een beetje in de taboe sfeer. De VARA houdt ervan om af en toe een taboe te doorbreken of taboes bespreekbaar te maken.”

Bronvermelding

Beeldmateriaal van het Instituut voor Beeld en Geluid:

Aflevering 1

Aflevering 5

Aflevering 9

W8

VARA

Wikipedia

Schelde Theater

TV Glorie

Maaike Verschuren & Eva de Vos

Leave a comment

Filed under Historische TV-shows

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s