Barend Servetshow

Door:Anna Galema en Myriam van HulstWim T Schippers
Het programma:
De show ‘Barend is weer bezig’ werd begin jaren zeventig uitgezonden door de VPRO. De serie was een vervolg op de Fred Hache show. Hierin speelde Harry Touw moppentapper Fred Hache, en speelde IJf Blokker een bijrol als Barend Servet. Toen Harry Touw in 1972 stopte, kreeg Barend Servet zijn eigen show. In Barend is weer bezig speelt IJf Blokker de stuntelende journalist Barend Servet, die in allerlei problemen verzeild raakt. De show wordt gevuld met onsamenhangende sketches.

Een aflevering van Barend is weer bezig bestaat uit talloze bizarre situaties. Het lukt Barend Servet bijvoorbeeld om in één aflevering tot drie keer toe door zijn stoel te zakken. Wanneer Servet zijn biefstuk krachtig doormidden wil snijden, bezwijkt óók nog de tafel onder al het culinaire geweld. Een echte verhaallijn is niet in de serie te ontdekken. De show is meer opgebouwd uit plotseling ontstane en absurde situaties tussen de karakters. Veel personages vertonen hun eigen en unieke karaktertrekjes en hebben hun eigen taalgebruik. Barend Servet is vooraleer een onhandige journalist. Hij kan niet opkomen zonder iets om te stoten of te breken. Er gaat om de haverklap een spot aan gruzelementen, of er valt ergens een schilderijtje van de muur. En hij stelt onhandige vragen.

De wereld van Barend Servet verloopt niet zonder horten of stoten. De introductie van de afleveringen is toepasselijk. Moeder Servet maakt zich zorgen om zoon Barend, waarop pa zegt: ‘Ach, die jongen loopt niet in 7 sloten tegelijk.’ Even later zien we Barend die in een sloot loopt. ‘Pollens, dit is al de 7e sloot waar ik vandaag in loop!’

Alles gaat altijd mis. Vol moeite proberen de personages zich staande te houden, daarbij gehinderd door de omgeving, maar meer nog door zichzelf. Het is bijna als het echte leven. Er ontstaat een parallelle werkelijkheid, waar logica iets heel anders is dan in het dagelijks leven. Alle vervreemdende karakters, uitspraken en locaties zetten je aan het denken. Wat op het eerste gezicht (of gehoor) onzin is, blijkt een taalkundig en filosofisch universum om ons de betrekkelijkheid van alles te doen inzien. Het leven is uiteindelijk zinloos, is een motto dat vaker in het werk van Schippers terug komt. Wim T. Schippers

(Barend Servet heeft zojuist zijn behoefte gedaan.) “Die prei en bruine bonensoep van gisteravond houdt je wel aan de schijterij, maar ik heb voorlopig toch niet veel anders aan mijn kop. En ik zal voorlopig ook wel niemands verjaardag vergeten.”

Taalgebruik
De humor in de show zit ook in de veel voorkomende miscommunicaties. Verkeerd gebruikte spreekwoorden (“Iedereen belazert mijn kluit”), letterlijk genomen gezegden (“Zo daar ben ik dan.” “Joe bent helemaal niet daar, joe bent hier.”), dooddoeners en clichés.
Bovendien weet Schippers de Nederlandse taal te verrijken met allerlei nieuwe woorden. Bekendste voorbeeld is het woord ‘gekte’ (analoog naar dik – dikte, groot – grootte of druk – drukte is gekte een afleiding van gek). ‘Brimstig’ is een sfeerwoord voor onduidelijk, onbestemd, treurig. (“Daar wordt ik toch zo brimstig van.”)


Schippers ontwikkelt een eigen taalgebruik voor al zijn karakters. In de naamgeving van de karakters alleen al is een bepaald patroon te ontdekken: Wim T. Schippers combineert een zeer gewone voornaam met een bizarre of ‘schuine’ achternaam. Sjef van Oekel, Otto Kolkvet, ds. Bongers
Daarnaast is Schippers waarschijnlijk nogal dol op chocolade, hij ontleent namen aan fabrikanten als Verkade, Droste, Bensdorp, Van Houten, Fens en Driessen.

Naast sketches kwamen in de serie veel liedjes voor, zoals bijvoorbeeld het lied “Zuurkool met Vette Jus” van Sjef van Oekel. Ook Barend Servet zong tussen de scènes door. Een hit werd “Waar moet dat heen, hoe zal dat gaan?“.

Revolutionair
De Barend Servetshow behoorde tot de revolutionaire jongerenprogramma’s van de jaren zestig en zeventig. Programma’s die steeds de grenzen van het toelaatbare opzochten. Taboe na taboe werd doorbroken, of in elk geval aangestipt. Het begon met het programma Hoepla in 1967, dat al na drie afleveringen stopte. De hoeveelheid bloot in de show werd niet gewaardeerd door de dominees van de VPRO. In 1968, gelijktijdig met de Provo beweging, onderging ook de VPRO een revolutie. De dominees werden terzijde geschoven door de revolutionaire jongeren.

Onder hun leiding kwamen de jongerenprogramma’s tot volle bloei. Met voorop de Wim T. Schippers series de Fred Hache show, Barend is weer bezig en Van Oekels Discohoek. Bijna werd de VPRO zendtijd afgenomen, toen de inmiddels befaamde aflevering over de spruitjeskoningin was uitgezonden. Het was de tweede aflevering van Barend is weer bezig, op 14 december 1972.

De spruitjeskoningin zorgde voor veel ophef. Barend Servet interviewt een spruitjes schoonmakende (‘want dat doen de gewone volksmensen ook’) koningin Juliana, die om de haverklap om sherry vraagt. Als reactie op de uitzendingen werden er kamervragen gesteld aan het kabinet Biesheuvel. Hierop gaf de minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk P. J. Engels de VPRO een berisping. Hij noemde de show een gevaar ‘voor de openbare orde en de goede zeden, zoals die in het koninkrijk worden verstaan.’ Het laten optreden van iemand die sterke gelijkenis vertoont met koningin Juliana noemt hij ‘onwaardig en een miskenning van de koninklijke waardigheid.’ De show zorgde daarnaast voor vele boze telefoontjes en brieven naar de VPRO.

Interview met Wim T. Schippers
Naast beeldend kunstenaar, schrijver, stem van Ernie en presentator van de Nationale Wetenschaps Quiz is Wim T. Schippers (1942) de maker en bedenker van de show: Barend is weer bezig. Deze show is voortgekomen uit de Fred Haché Show, waarin Barend Servet een bijrol had. Wim T. Schippers was tijdens de opnames vooral verantwoordelijk voor de teksten en het decor.

Waarom verdiende Barend Servet een eigen show?
Ja, dat is eigenlijk door een soort toeval ontstaan. Nadat Fred Haché er mee stopte, wilde eigenlijk alle makers van de show doorgaan. Ikzelf voelde ook dat er nog meer te maken was. Het format was als het ware nog niet helemaal uitgeput. Barend was naar mijns inziens het levendigste karakter waar we een nieuw programma, wat overigens erg leek op de Fred Haché show, omheen konden bouwen.

Wat is er volgens u grappig aan de show?
“Eigenlijk vraag ik me dat zelf ook af. Ik vind het heel raadselachtig waarom mensen moeten lachen. Toen ik de teksten achter mijn computer bedacht, moest ik zelf ook lachen. Maar het verklaren kan ik niet. Ik heb wel doelbewust gekozen om er veel grappen in te verzinnen die niet iedereen begrijpt. Zo kan de ene helft van het publiek lachen om de vieze praatjes van Van Oekel. De andere helft kan de taalgrappen weer waarderen. En dan komt er ook nog een hoop wartaal in voor, daarvan kan ik dus totaal niet uitleggen wat er grappig aan is.

Hoe bent u op de personages gekomen en staan deze nog ergens voor?
Alle karakters hebben hun eigen taal en manier van doen. Dat vond ik heel leuk

Bronnen en links
Videofragment – tweede aflevering van Barend is weer bezig ‘de spruitjeskoningin’

http://video.google.nl/videoplay?docid=-5164672347483354561&q=barend+servet&total=2&start=0&num=10&so=0&type=search&plindex=0
Audiofragment – Sjef van Oekel en Barend Servet
http://video.google.nl/videoplay?docid=-1055714082044541467&q=barend+servet&total=2&start=0&num=10&so=0&type=search&plindex=1
Videofragmenten uit Van Oekels Discohoek
http://www.youtube.com/results?search_query=van+oekel&search=

Audiofragment OVT 26 maart 2000 ‘VPRO tv en waskracht: excuses’
http://geschiedenis.vpro.nl/programmas/3299530/afleveringen/2455177/items/7389724/

Artikel over de tentoonstelling ‘Het beste van Wim T. Schippers’, die in het voorjaar van 1997 in het Centraal Museum in Utrecht te zien was – ‘Adynamische pindakaas’ door Paul Kempers
http://www.groene.nl/1997/10/Adynamische_pindakaas


Artikel over de tentoonstelling ‘Het beste van Wim T. Schippers’, die in het voorjaar van 1997 in het Centraal Museum in Utrecht te zien was – ‘Zuurkool met vette jus’ door Patrick van Dooyeweert
http://www.delta.tudelft.nl/archief/j29/n11/12771

Biografie Wim T. Schippers
http://www.popinstituut.nl/act_pagina/wim_t._schippers.3448.html

Wim T. Schippers page
www.wim-t.nl
Website van het Wim T. Schippers genootschap. Ook enkele fragmenten van de Barend Servetshow, helaas erg slechte kwaliteit.
http://www.xs4all.nl/~johnpiek/schippers/main.html
http://nl.wikipedia.org/wiki/IJf_Blokker
Songteksten Barend Servet
http://www.musicfrom.nl/songteksten/servet,_barend/
Boek ‘Aan die vuile viezeriken van de VPRO. Brieven naar aanleiding van de tweede Barend Servet Show’ – samenstelling Ad Kooyman en Philip van Tijn

1 Comment

Filed under Historische TV-shows

One response to “Barend Servetshow

  1. Het woord ‘brimstig’ is bepaald niet door Wim. T. Schippers uitgevonden. Het is een doodnormaal Fries woord dat bars of knorrig betekent.
    In het Fries is de spelling ‘brimstich’.

    De quote hierboven “Daar wordt ik toch zo brimstig van” bevat trouwens een knoepert van een spelfout.
    Valt deze website onder de School voor Journalistiek?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s